PETJOKBOEK
Aan enkele dag- en weekbladen, de Koninklijke Bibliotheek en
Koninklijk Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
Amsterdam, d.d.: 21 maart 2014
L.S.
Na het beschouwen van het manuscript van PETJOK een taal met geschiedenis, meenden enkele uitgevers dat de lezerskring/klantenkring te beperkt zou zijn en daarom te duur om PETJOK een taal met geschiedenis uit te geven. Ik denk dat die ‘beperkte lezerskring’ in de praktijk best zou kunnen meevallen. Daarom én vanwege de bemoedigende woorden van de Nederlandse Taalunie over PETJOK een taal met geschiedenis, namelijk: “Wij denken dat het van groot belang kan zijn voor onze kennis van de geschiedenis van Nederlands–Indië in het algemeen en van het Petjok in het bijzonder”, heb ik de uitgave zelf ter hand genomen, inclusief de omslag, lay-out en het printen. Door een en ander zelf te doen kan de oplage aan de vraag worden aangepast.
Petjok, ten onrechte wel eens Petjoh genoemd, is de taal die voornamelijk werd gesproken door de ‘kleine boengs’ onder de Indo’s: zij die zich onderaan de Nederlands-Indische maatschappelijke ladder bevonden. Petjok ontstond in de begintijd van de VOC, nadat, ondanks verboden, uit de contacten tussen Europese bemanningsleden van de VOC en inheemse vrouwen ‘gemengde’ kinderen werden geboren, vooraleerst in Batavia, toen nog de belangrijkste vestigingsplaats van de VOC. Deze kinderen pikten van hun verwekkers Hollandse woorden op en vermengden die met de in hun inheemse gemeenschap gesproken kusttaal Maleis. Die mengtaal ontwikkelde zich zodanig dat zij tenslotte ook op de VOC-kantoren werd gebruikt doordat eenmaal volwassen geworden kinderen van gemengde afkomst, de jongens onder hen, door de VOC in dienst werden genomen. Taalpuristen keken echter op die mengtaal neer en al spoedig moest ‘zuiver Nederlands’ gesproken en geschreven worden. De mengtaal, Petjok, waarschijnlijk de verbastering van petjil, werd vanaf toen vrijwel alleen door de eerder genoemde kleine boengs gesproken en ook ontwikkeld. Maar zich ontwikkelen zoals het Zuid-Afrikaans, dat aan het Petjok verwant is, lukte niet. Sajang dêh (jammer hoor), maar wie weet komt dat nog gezien de belangstelling in Indische kring en op universiteiten.
Legio voorbeelden van Petjok, waaronder verhalen, anekdoten en woordenlijst, vormen onderdeel van PETJOK een taal met geschiedenis.
U bij voorbaat dankend voor uw aandacht voor PETJOK een taal met geschiedenis, verblijf ik met de meeste hoogachting,
Dane Beerling,
Site: www.tjaberawit.nl. Blog: www.derodelombok.nl
Bijlage: boek PETJOK een taal met geschiedenis.
________________